Yoruba Andabo begon als een havenarbeiders-peña in de haven van Havana en formaliseerde tot een van de essentiële rumba-ensembles — bewakers van de ruwere, straatse Havana-rumba-traditie, qua karakter onderscheiden van de Matanzas-stijl van Los Muñequitos.
De oorsprong van Yoruba Andabo is ongewoon specifiek: de groep groeide uit informele muzikale bijeenkomsten — peñas — onder havenarbeiders in de haven van Havana in het begin van de jaren 60. Havenarbeiders in Havana, van wie velen afkomstig waren uit buurten met diepe Afro-Cubaanse culturele wortels, hielden muzikale tradities in stand in de ruimtes tussen het werk: tijdens pauzes, na diensten, in het gemeenschapsleven rondom de kade. Uit deze informele bijeenkomsten ontwikkelde zich geleidelijk een meer georganiseerd uitvoerend ensemble.
De naam weerspiegelt de culturele identiteit van het ensemble. " Yoruba" verwijst naar de West-Afrikaanse culturele en religieuze traditie die, getransplanteerd via de slavenhandel en door generaties heen in stand gehouden, de basis werd van Santería en een groot deel van Havana's Afro-Cubaanse muziek. "Andabo" is een term uit de Abakuá-traditie — het geheime genootschap van Afrikaanse oorsprong dat een bijzonder sterke aanwezigheid had in de havenwijken van Havana. De naam geeft aan dat dit geen commercieel ensemble is, maar een groep die geworteld is in daadwerkelijke gemeenschapspraktijk.
De rumba die Yoruba Andabo speelt — met name guaguancó — heeft een karakter dat verschilt van de Matanzas-stijl die geassocieerd wordt met Los Muñequitos. Waar Matanzas-rumba een zekere verfijning en precisie heeft, neigt Havana-rumba (met name uit de haven- en arbeiderswijken) naar een ruwere, meer improvisatorische energie. Het quinto-spel is agressiever, de vocale improvisatie spontaner, het algehele gevoel dichter bij straatpraktijk dan bij formele uitvoering.
Dit onderscheid is belangrijk omdat het een echte geografische en culturele divergentie weerspiegelt binnen de Cubaanse rumba-traditie. matanzas"> Matanzas en Havana ontwikkelden afzonderlijke rumba-stijlen met aparte ritmische vocabulaires, voorkeuren voor trommeltemperatuur en esthetische waarden. Luisteren naar Yoruba Andabo naast Los Muñequitos de matanzas"> Matanzas is een van de meest directe manieren om dit onderscheid te horen.
Yoruba Andabo heeft uitgebreid opgenomen en getoerd, en de Havana-stijl rumba aan internationaal publiek gebracht. Ze hebben ook gewerkt op de kruising van rumba en Afro-Cubaanse religieuze muziek, waarbij ze stukken uitvoerden die geassocieerd worden met de verschillende Orishas en de verbindingen tussen seculiere rumba en rituele trommelkunst demonstreerden. Deze dubbele identiteit — seculiere rumba en heilige praktijk — weerspiegelt de daadwerkelijke continuïteit in de Afro-Cubaanse cultuur, waar de grens tussen uitvoering en ritueel altijd doordringbaar is geweest.