Alicia Alonso (1920–2019) was de grootste Cubaanse danser van de 20e eeuw — een ballerina van internationale statuur die bijna haar hele carrière vrijwel blind danste en de instelling oprichtte die Cuba een wereldmacht in het klassieke ballet maakte.
Geboren als Alicia Ernestina de la Caridad del Cobre Martínez Hoyo in Havana in 1920, begon ze al als kind te dansen en volgde ze een opleiding in Havana, New York en Londen. Ze trad in de jaren 40 toe tot het American Ballet Theatre in New York, werd een van de hoofddansers van het gezelschap en een gevierde vertolker van Giselle — een rol die ze meer dan duizend keer in haar carrière zou uitvoeren.
Al van jongsaf leed Alonso aan ernstige oogproblemen die haar uiteindelijk vrijwel volledig blind lieten. Ze bleef optreden door de exacte posities van de podiumlampen uit het hoofd te leren en zich te laten leiden door haar partners. Haar optredens van Giselle en Carmen werden legendarisch juist vanwege — niet ondanks — de precisie en overtuiging die ze in de rollen bracht.
In 1948 richtte Alonso het Ballet Alicia Alonso op in Havana, dat na de Revolutie het Ballet Nacional de Cuba werd. Onder haar leiding gedurende meer dan 70 jaar ontwikkelde het een onderscheidende Cubaanse stijl — technisch streng, emotioneel expressief en gevormd door de bijzondere fysieke kwaliteiten van Cubaanse dansers.
Het gezelschap trainde generaties wereldklasse-dansers en werd een van de vooraanstaande balletgezelschappen ter wereld, met dansers die wereldwijd bij grote gezelschappen optraden.
Alicia Alonso was geen populaire dansfiguur — haar wereld was het klassieke ballet, niet son of timba"> timba. Maar ze is de meest betekenisvolle Cubaanse danser van de 20e eeuw, en de instelling die zij bouwde vormde hoe Cuba denkt over het lichaam, training en dans als serieuze kunstvorm. De strengheid en fysieke intelligentie die ze van klassieke dansers eiste loopt parallel aan de strengheid die ook grote populaire dans eist — en veel Cubaanse populaire dansers zijn gevormd in contexten die door haar invloed zijn bepaald.
Ze ontving de titel Heroína del Trabajo (Heldin van de Arbeid) van de Cubaanse staat, de hoogste civiele onderscheiding.